Udział Polski w European Spallation Source

Polska uczestniczy w budowie i rozwoju ESS, wnosząc wiedzę, aparaturę oraz kompetencje polskich instytucji naukowych i technicznych.

ESS — udział Polski
Widok ośrodka European Spallation Source w Lund wraz z osią rozwoju projektu
European Spallation Source w Lund — rozwój europejskiej infrastruktury badawczej.

Europejska infrastruktura badawcza

Polska w projekcie ESS

Europejskie Źródło Spalacyjne (European Spallation Source), ESS, jest wielkim wielodyscyplinarnym europejskim przedsięwzięciem naukowo-badawczym i technicznym, powstającym wokół budowanego impulsowego źródła neutronów.

Europejskie Źródło Spalacyjne ma status konsorcjum na rzecz europejskiej infrastruktury badawczej ERIC (European Research Infrastructure Consortium). Status ERIC Komisja Europejska nadała Europejskiemu Źródłu Spalacyjnemu 19 sierpnia 2015 roku. Określa on osobowość prawną infrastruktury oraz zasady współpracy uczestniczących w niej państw.

Polska jest jednym z pierwszych krajów-założycieli ESS. Należą do nich, w porządku alfabetycznym:

  1. Belgia
  2. Czechy
  3. Dania
  4. Estonia
  5. Francja
  6. Hiszpania
  7. Holandia
  8. Niemcy
  9. Norwegia
  10. Polska
  11. Szwajcaria
  12. Szwecja
  13. Węgry
  14. Wielka Brytania
  15. Włochy
Oficjalny serwis ESS Decyzja ustanawiająca ESS ERIC Film wprowadzający do projektu ESS

Chronologia

  1. 2008

    Ministrowie państw uczestniczących w projekcie podjęli decyzję o lokalizacji ESS w Lund.

  2. 2009

    W Krakowie odbyło się piąte spotkanie ESS Round Table. Polska przystąpiła następnie do fazy przygotowawczej projektu.

    Uczestnicy piątego spotkania ESS Round Table w Krakowie
    Piąte spotkanie ESS Round Table, Kraków, wrzesień 2009 roku.
  3. 2011

    Polska dołączyła do porozumienia dotyczącego fazy przygotowawczej ESS.

  4. 2014

    Rozpoczęto budowę ośrodka w Lund. Polska uczestniczyła w projekcie jako jeden z jego wczesnych partnerów.

    Uroczystość położenia kamienia węgielnego pod budowę ESS
    Uroczystość rozpoczęcia budowy ESS w Lund, 9 października 2014 roku.
  5. 2015

    European Spallation Source uzyskało status europejskiego konsorcjum infrastruktury badawczej — ESS ERIC.

  6. od 2015

    Polskie instytucje realizują wkład rzeczowy, przede wszystkim w obszarze akceleratora i jego infrastruktury technicznej.

Wkład rzeczowy

Polskie instytucje w budowie ESS

Zakres prac obejmuje wyspecjalizowane elementy akceleratora, kriogeniki, sterowania i ochrony radiologicznej.

Kriomoduły akceleratora ESS z oznaczeniami IFJ PAN i European Spallation Source
Kriomoduły akceleratora ESS. Ich testy w Lund były częścią wkładu rzeczowego realizowanego przez IFJ PAN.

IFJ PAN

Instalacja systemów częstotliwości radiowej (RF); udział w testach kriomodułów; systemy zasilania

Politechnika Wrocławska

Kriogeniczna linia dystrybucyjna dla akceleratora i stanowiska testowego

Konsorcjum PEG: PŁ, PW i NCBJ

Jednostki systemu sterowania polem częstotliwości radiowej (LLRF)

Politechnika Warszawska

Linia referencji fazowej akceleratora

Politechnika Łódzka

Oprogramowanie i firmware systemu monitorowania strat wiązki

NCBJ

Osłony radiacyjne Gamma Blockers